Реферати українською » История » Сацияльна-еканамічнае развіцце білоруських земляў у першай палового XIX ст


Реферат Сацияльна-еканамічнае развіцце білоруських земляў у першай палового XIX ст

>Уводзіни

 

>Дзелятаго,кабахарактаризавацьсацияльна-еканамічнаеразвіццебеларускіхземляў упершайпалове XIX ст.,требапрааналізавацьадпаведнуюлітаратуру патеме,маючиперадсабойнаступниямети:

·Адзначицьперадумови йнакірункіпаширенняпрамисловайревалюциіўперадавихкраінахЕўропи;

·Ахарактаризаивацьспециялізациюсельскайпраци, зростанняуживаннянаемнайпраци;

·Разгледзець форми йдинамікусялянскага руху наБеларусі;

·Указацьрисиразлаженняцехавайсістеми,паширенне мануфактури;

·Видзеліцьзмениў шляхахзносін,накірункігандлю.


1.   >Пачатак з>усветнайпрамисловайревалюциі

>Прамисловаяревалюция –гетаглибокіпераварот упрамисловайвитворчасці йграмадственаогул, котрівикліканиўпершуючаргупримяненнеммашин.Гетипераваротажиццяўляўсяўвинікуперахода пекло ручниймануфактурнайпраци такмашиннайфабрична-заводскайвитворчасці.Пераваротсуправаджаўсяфарміраваннем двох новихграмадскіхкласаў -прамисловайбуржуазіі й найманихрабочих –пралетарията.Прамисловаяревалюциявиклікалавелізарни зростаннявитворчасці. Янакареннимчинамзмянілаўмовижицця йпрацилюдзей.

>Пачаткампрамисловагапераваротулічиццастваренне йвикаристанне напрадприемствахмашин.Завяршаеццаентади,калі самгетиямашиниствараюццаўжо неўручную, а іздапамогайіншихмашин йкалімашиннаявитворчасцьпераважае над ручний.

>Пераход такфабричнайвитворчасцімагчимитолькіприпеўнихумовах.Павіненбицьдасягнутидастатковависокіўзровеньразвіццянавукі йтехнікі,бо безгетаганемагчимапабудавацьмашину. Длябудаўніцтвафабрикнеабходнидастатковипершапачатковикапітал.Ёнствараеццатолькіўпрацесепершапачатковаганакаплення. Дляпраци нафабрикахпатрабуюццанаемниярабочия.Урешце,патрабуеццавялікіринак длязбиту маситавараў.Паширенне ринкузабяспечваласяростамнасельніцтва,асабівагарадскога,павеліченнемміжнароднагагандлю.

Дляажиццяўленняпрамисловайревалюциізаходнееўрапейскім країнамспатребілася розжарюючи 100гадоў – ізканца XVIII ст. Так іншийпалови XIX ст.

Упершайпалове XIX стгалоўнайгалінойпрамисловасцізаставаласятекстильная,вялікімітемпаміўзрасталаздабичакаменнагавугля,виплаўленагаметалу,тисячамікіламетраўчигункі.

>Прамисловипераварот,штораспачаўсяў іншийпалове XVIIIстагоддзяўАнгліі,стаўхуткараспаўсюджваццаўпачатку XIX ст. й накантиненце –перш заўсеўФранциі,германскіх йітальянскіхдзяржавах,ЗША,Аўстриі,Расіі.Ручнуюпрацупаўсюльвицясняламашиннаятехніка.Працесвитворчасцірезкапаскорилівинаходстви йўдасканаленніўтекстильнайпрамисловасці, уметалаапрацоўци, уканструяваннірухавікоў.Першиўніверсальнирухавік –паравуюмашину,штоприводзілаў рухрозниярабочиямеханізмивинайшаў у 1784 р.вучони йканструктарДжеймсУат. Зцягам годиниз’явіласямашинабудаўнічаягалінапрамисловайвитворчасці.Стваральнікамімашин уАнгліібиліткачи,прадзільшчикі,механікі.Яшчеў 1733годзе ткач ймеханікДж.Кейвинайшаў так кликанілятучичаўнок,штодазволілавизваліцьаднаго із двохчалавек,якіяпрацавалі ля верстата йвирабляцьбольшширокіятканіни.Працесткацтватакімчинампаскориўся.Гетапривяло такнедахопупражи йпадштурхнула такпошукушляхоўпаскаренни йўдасканаленняпрацесапрадзення. У 1765годзе ткачДж.Харгриўсствариўмеханічнуюпралку йназваўяе “>Джені” (паімюсваейдачкі).Пралка даваламагчимасцьадначасоваатримліваць 15-18нітак. “>Джені”приводзіласяў рух рукою. Ухуткім годині булавинайдзенапрадзільнаямашина, якаючиприводзіласяў рухвадой.Цяперадставаліткачи,якія непаспяваліткацьнакопленуюпражу. У 1785годзевясковисвятарЭ.Картрайтвинайшаўмеханічнипрадзільни верстат.

>Велізарнаезначенне крейдитехнічнаяревалюцияўсродкахтранспарту. У 1818 р.англійскіінжинер-самавукСтефенсанпабудаваўпершипаравоз, аў1829г. булаадкритапершая50-кіламетроваячигункапаміжМанчестерам йЛіверпулем. УРасііў 1851чигунказвязалаМаскву йПецярбург.Амальадначасоваатрималаразвіцце йпаравоесудаходства,пачатакякомупаклалапабудоваў1807г.першагапараходаўЗШАФультанам.Усегетапаскарлаіндустриялізациюшерагукраін.

>Хуткаеразвіццекапіталізмуў XIX ст.привялоўЕўропе йЗША так зростанню буйнихгарадоўперш заўсе якпрамисловихцентраў. Тут, нафабриках й заводахпачалісканцентроўваццазначния масирабочих. УАнгліі, дзепрамисловипераваротбиў уасноўнимзавершаниўжоўпачатку XIX ст.,прамисловаябуржуазія йфабрична-заводскіпралетариятсталідвумагалоўнимікласаміграмадства.Вядучаемесцазанялігетиякласиўкраінах, дзеразвіваўсякапіталізм, - уФранциі,Германіі,ЗША.ШтодатичицьРасіі, якаючизведвалаперадавиягаспадарчияпавеви ізЗахаду, торазвіцце новихкапіталістичнихкласаў тутстримліваласязаконаміфеадальнагаграмадства, апанаваннедваран йпамешчикаўгрунтавалася наіснаванніпригоннага стануасноўнаймасинасельніцтва.

2.   >Галоўниянапрамкіразвіццясельскайгаспадаркібеларускіхземляў

>Асновайгаспадаркі буловорнаеземляробства ізпанаваннемтрохпольнайсістеми.Адсюль –монакультурнихарактарпаляводства,нізкаяўраджайнасць.Принедахопесенажацяў,регулярнимвикаристаннісялянскайживели нацяглавих роботах уфальваркахпастаянна йдастатковаўгнойвалісятолькіприсядзібнияўчасткі.

>Привузкасціўнутранага ринку йнізкайплацежаздольнасцісялян самимнадзейним й простимспосабамзбитуўраджаю дляпамешчикаў буловінакуренне.Развіваласяяношляхамперапрацоўкізбожжа й бульби.Даход пекло продажгарелкіскладаўпаловупамешчицкіхдаходаў.

>Увядзеннешматпольнихсевазваротаў йпасеваўкармавих культур,агратехнічнияўдасканаленнізакраналітолькіредкіямаенткі.Гетатлумачиццатим,штопамешчицкаязямляапрацоўваласяінвентаром йцяглавайсілайпригоннихсялян.

Напрацягупершайпалови XIX ст.ішоўпаступовипрацессялянскагаабеззямельвання.

>Новияз’явиўеканоміци,викліканияфарміраваннемкапіталістичнихадносін,адзначаліся йўбеларускайвесци.Падуздзеяннемтаварна-грашовихадносін сільськагаспадаркаўсебольшстрачвала свій натуральніхарактар йзначнаячасткапрадуктаўвираблялася для продажальбоперапрацоўкі. Сільськагаспадаркаўсебольшзвязвалася із ринків,павялічваласяплошчавориўнихзямель,паширалісяпасевитехнічних культур (>ільну,канапель),значнаузраслаўдзельная ваги бульби йцукровихбуракоў,узніклатанкаруннаяавечкагадоўля, ушерагупамешчицкіхгаспадаракпачалівикаристоўваццасельскагаспадарчиямашини.Мелісяпалатняния,цукровия,спіртавия йінш.фабрикі.Прапагандайперадавихметадаўземляробства йживелагадоўлізаймаласяБеларускаевольнаееканамічнаетавариства,штоіснавала із 1826 па 1841 рр. уВіцебску. У40-я гадиўмаенткуГори-ГоркіМагілеўскайгубернібиўадкритипершиўРасійскайімпериіземляробчиінститут.Акрамясельскагаспадарчайпрацисялянеўсебольшзаймалісяпромисламі,наймаліся нарозния роботи.Паглибляласяіхмаемаснаерасслаенне:видзялялісязаможниясяляне,якіяарандавалімлини,вялігандаль йінш.

>Далейшаеразвіццепрагресіўнихз’яў уеканоміцистримліваласяпанаваннемфеадальнайсістеми,існаваннемпригоннага права.Памешчикі ізметайпавеліченняприбитковасцімаенткаўпашираліўласнияпасеви за коштсялянскіхнадзелаў. Алізанядбаная,няўгноеная,дреннаапрацаванаязямлярадзілаўсегорш.Ураджайсам-3лічиўсяўжо добрим, годинах незбіралі йпасеянага. За 30гадоў уВіцебскай йМагілеўскайгубернях було 10няўродаў.Сялянеўсваеймасеўсебольшразараліся й немаглі, якраней,несціўзрастаўшияпавіннасці. Зпаглибленнемкризісупригоннайгаспадаркіхуткараслазапазичанасцьпамешчицкіхмаенткаўприватнимасобам йасабліва скарбниці.

>Кабзабяспечицьспраўнаевикананнесялянаміпадатковихабавязкаў,царизмдазволіўарандатарамаддавацьбеззямельнихсялян унаем так заможнихгаспадароў.Гетакжапаступалі йўладальнікі,якіяздавалісялян напримусовуюпрацу пакантрактах,наймалібеззямельнихсялян йздавалііх наўтриманне так заможнихсялян.Малазямельниясялянеперадавалі палімізернияўчасткіўаренду іздоляйураджаю, а самзаймалісяадиходніцтвам.

>Заможниясялянескладалі розжарюючи 1агульнайколькасцігаспадарак.Батракіў заможнихгаспадароўпадвяргалісяжорсткайексплуатациі.

>Наемнаяпрацанайбольшширокаўживалася на сукняних,шкляних,палатняних,папяровихпрадприемствах. Угети годинупанавала подрібненарамеснаявитворчасць ізнаймамнесвабоднайрабочайсіли.Вядучайгалінойпрамисловасцізаставалася сукняна. Наканец 50-хгадоў XIX ст. у їй було зайнятаамаль 1 всіхрабочих. З 1828 року па 1859колькасць мануфактурипавялічилася із 3311 так 6508, арабочих наіх –приблізнаў 5разоў.Фактична 44%рабочих наіхпрацавалі па найму.

3.         >Нарастаннесялянскага руху.Реформиўпанскай йдзяржаўнайвесках

>Адним ізпаказчикаўнарастаючагакризісуіснуючайсістемибиўсялянскі рух. У 1800-1839 рр. уБеларусізафіксавана 160сялянскіххваляванняў,якімібиліахоплени 147маенткаў йзвиш 200паселішчаў. 37виступленняўбиліпадаўлениваеннайсілай. У 1840-1860 рр.адбилося 350хваляванняў.Абсалютнаябольшасць ізіхприпадала напанскіямаенткі.Паглибленнеантаганізмупаміжсялянствам йпамешчикамі буловикліканаўзмацненнемпригонніцкагаўціску,якоевияўляласяўпавеліченніпамераўпаншчини йчиншу,захопесялянскіхнадзелаў,гвалтоўнимперасяленнісялян нанеўрадлівияземлі,пераводзе навотчиннияфабрикі,жорсткімабиходжанні ізіміпригоннікаў,арандатараў.Асаблівасцюсацияльнихсупяречнасцяў наБеларусіз’яўляласяіхпераплятанне ізнациянальна-релігійнайварожасцюпаміжсялянамі йпанамі.

>Барацьбасялянсупрацьпригнетувияўляласяўрозних формах:скаргі, “>іскіабвольнасці”,адмова пекловикананняпавіннасцяў,уцекі,супраціўленневотчиннайпаліциі й війську.Пачасцілісявипадкізабойствасялянамісваіхпаноў йеканомаўмаенткаў. У 1840билізабітипамешчикіМагілеўскайгуберніРимша,Солтан,памешчикіВіцебскайгуберніРадзевіч,Таргонскі.Распаўсюджанайформайпратестубиўпошуксялянамі “вільнихзямель”. Упачатку 40-х рр. 1200пригоннихБеліцкагапаветаМагілеўскайгуберніпакінулісваежилле йнакіравалісяў Херсонськугуберню. Длявяртанняіх нарадзіму булапасланаваеннаякаманда.

Уканци 40-х рр.сяродбеларускіхсялянширокараспаўсюджвалісячуткі,шторихтуеццаадменапригоннага права. Усувязі ізгетимсялянепачалічасцейуцякаць пеклопамешчикаў.

Зсяредзіни 30-х рр. XIX ст.царизмприступіў такширокіхреформаўадміністрацийна-гаспадарчагакіравання. У 1840-1857 рр.праводзіласяреформасяроддзяржаўнихсялян,якіятадискладалі розжарюючипятайчасткіўсягосялянстваБеларусі.Амаль усєказенниямаенткіздавалісяўарендуприватнимасобам йтамуеканамічнае йправавоестановішчасялян уіх такканца 30-х рр. XIX ст.практична неадрознівалася пеклостановішчапамешчицкіхпригонних.Ініциятарам йасноўнимправаднікомреформстаўміністрдзяржаўнихмаемасцяўРасійскайімпериі граф П.Дз.Кісялеў –прихільнікабмежавання йлібералізациіфеадальна-пригонніцкіхадносін.Царскіўрадмеў намецезняццесацияльнайнапружанасціўдзяржаўнайвесцизаходніхгубернях,павишеннеяедаходнасці йзаваяваннесімпатийсялянскіх мас упроцівагудемакратичнаму руху.

28снежня 1839 р.биліпадпісани закониабновайсістемекіравання йлюстрациідзяржаўнихмаенткаў узаходніхгубернях. Нагубернскімузроўніствараліся палати, аяшченіжей -акруговияўпраўленнідзяржаўнихмаемасцяў.

Уходзелюстрациі –новагаапісаннядзяржаўнихуладанняў –змяншалісяпавіннасцісялян йпавялічвалісяіхзямельниянадзели. Нападставемаемаснайняроўнасцісялянедзяліліся нацяглих,паўцяглих,агароднікаў йбабилеў.Цягламудварупаншчинавизначаласяўпамери 6дзен натидзень.Агароднікіприцягваліся напаншчинуўвипадкунеабходнасці.Бабиліпрацавалі за плату.

Наасновеўказаў 1844 й 1845 рр.сялянеказеннихмаенткаўпераводзіліся ізпаншчини нааброк йадначасоваспиняласяпрактиказдачиіх уаренду. Намесцахстваралісясельскіяграмади ізвибарачнимкіраваннем, якимдавяраласясамастойнаевирашеннегаспадарчих,адміністрацийних й судновихспраў.Признавалася “>грамадзянская Свабода”дзяржаўнихсялян,штовигаднаадрознівалаіх пеклобяспраўнихпамешчицкіхпадданих.Ажиццяўляласямалаефектиўнаяз-занедахопусродкаў “>папячицельнаяпалітика”.Аднакметиреформи,призахаваннідзяржавайфеадальнайсістеми, немаглібиць упоўнайступенідасягнути.

>Інвентарнаяреформаўпамешчицкайвесципачалаажиццяўляцца нападставе закону пекло 15красавіка 1844 р.Яесутнасцьзводзілася такрегуляванняпамераўнадзелаў йпавіннасцяўпамешчицкіхсялян йзамацаванняіхгранічнихузроўняў уабавязкових нетолькі длясялян, але й й дляпамешчикаўінвентарах (>вопісахфеадальнихуладанняў).Гетимпрактичнпзаймалісягубернскіяінвентарниякамітети,штоскладаліся ізцарскіхчиноўнікаў йпрадстаўнікоўмясцовагадваранства.Абавязковияінвентарибиліўведзениваўсіхпамешчицкіхмаенткахзаходняй йцентральнайБеларусі йўчастцимаенткаўусходняйБеларусі.Фактична буланададзенасіла законутимпавіннаснимадносінам,якіяреальнасклаліся.

>Реформавиклікаласупраціўленнепамешчикаў йнараканнісялян там, дзепавіннасціаказалісязавишанимі.Тамуўраднекалькіразоўмяняўпадиходи такяеправядзення.Перагляд йвипраўленнеінвентароўцягнуліся так 1857 року,каліпачаласяпадрихтоўка такадменипригоннага права.

>Нягледзячи напригонніцкуюабмежаванасцьінвентарнайреформи,яенепаслядоўнасць йнезавершанасць,абавязковияінвентариафіцийнаставілімяжупамешчицкайуладзе йадкривалінекаториялегальниямагчимасці дляадстойваннясялянамісваіхінтаресаў.

Уцелимжааграрнияреформи40-першайпалови 50-х рр.хоць йстваралілепшияўмови дляразвіццятаварна-грашовихадносін йразгортваннягаспадарчайініциятивисялянства (>перш заўсеўдзяржаўнайвесци), але й незакраналіасноўфеадальнихпарадкаў,ліквідацияякіхзаставаласяжиццеванеабходнайеканамічнай йпалітичнайзадачай години.

4. Станрамяства й мануфактури.Першияфабрикі.

Набеларускіх земляхпершайпалови XIX ст.адбивалісяагульния дляРасійскайімпериіпрацеси,якіявялі так розпадуфеадальна-пригонніцкайсістеми.Узнікаліадносіниновага,капіталістичнагатипу. Прагетасведчиліпоспехіпрамисловасці:узраслаколькасць мануфактури, намногіх ізіхпачалавикаристоўваццавольнанаемнаяпраца.

Урамеснайвитворчасціадбивалісязначниязмени.Биліліквідаванисамастойнасць йкарпаратиўнаязамкненасцьцехаў,іхманаполіяўвитворчасці.

Угарадах ймястечках було шмат дробовихпрадприемстваў із 1 – 3рабочимі.Сяродіхнайбольшраспаўсюджания –скурания,медния,цагельния,капялюшнияпрадприемстви.Ринакзбитуіхпрадуциібиўвельмівузкі.Сялянебилі неў станікупіцьіхвираби.Прадукциягарадскойпрамисловасці нецікавіла буйнихпамешчикаў-прадпримальнікаў. Тактаго ж угарадах бувсканцетраванавялікіхкапіталаў.Таму купцям ймяшчанамдаводзіласясамімплаціць зазямельнияўчасткі,сиравіну й робочусілу. Згетайпричиниканкурираваць ізвотчиннікамі ім буловельміцяжка, а годинах йнемагчима.

>Вялікіяразбуренні й страти завдалагарадамвайна 1812 р.Непасільния длямногіхмяшчандзяржаўнияпадаткі йпавіннасцісуправаджалісяпаўперизацияйзначнайчасткігарадскоганасельніцтва.

Уканци 50-х рр. XIX ст. 16,5 тис.рамеснікаўБеларусізадавальняліпатребиўсваіхвирабах нетолькіжихароўгорада, але й йнавакольнагавясковаганасельніцтва.

Такпачатку 60-х рр. XIX ст. наБеларусіпераважала подрібненавитворчасць,хоць, упараўнанні із 1796 р., янаскарацілася паколькасціпрадприемстваў у 2,3 разу, але йпрадукцияяеістотнавирасла. У 1860 р. подрібненапрамисловасць па коштівпрадукциіўдваяпераўзиходзіламануфактурную йфабричнуювитворчасці,разамузятия. Зростанняадбиваўсяўасноўним за коштузмацненняексплуатациірабочих.

Упершайпалове XIX ст.развітай булавотчиннаяпрамисловасць.Гетатлумачиццатим,штопамешчикамналежалігалоўниякаштоўнасці наБеларусі – земля, води,лясния йвикапневиябагацці,пригонниясялянетаксамабилііхуласнасцю.

>Развіццюпамешчицкайпрамисловасцісприяўдазволмясцовамудваранству із 1776 р.атримлівацьпазикіўцентральних банках, із правам заставімаенткаўразам ізсялянамі на 24 гади. Уканци 50-х XIX ст. у банках булозакладзена розжарюючи 68 %беларускіхсялян.Памешчакам булозначналягчей,чим купцям ймяшчанам,арганізоўвацьпрамисловияпрадприемстви. Упачатку XIX ст. наБеларусіналічваласябольш за 50 буйнихпрадпрвемстваў,якіямелі так 200рабочих, 45 ізіх належалапамешчикам.

>HaБeлapyciнайбольшраспаўсюджанимі6иліперапрацоўчияпрадприемстви,якіяпрацавалі насельскагаспадар чайсиравіне, -вінакурния,суконния,палатняния,цукровия,мукамольния.Асабліваеразвіццеатрималівінакурні.Причинайгетайз'яви булотое,штоадной ізнайважнейшихпривілей шляхтияшче ізчасоўРечиПаспалітай було підставпрапінаций.Гетаазначаласвабодувирабу і продажcпipтниxнапояў.Царскаезаканадаўстватолькічастковаабмяжоўвалагетае права. 3 1796 па 1859 рр.витворчасцьпрадукциівіанакурняўўБеларусіўзраслабольшчим у 3,5 разу.

Угети годинуз'яўляюцца іпрадприемстви,заснавания навольнайпраци. Насуконнай мануфактуриЛюбамірскіх умястечкуДуброўнаў 1814 р.биў 261вольнанаемнирабочи, насуконнай мануфактуривіцебскагамешчанінаРубанека. У 50-х рр. XIX ст.значнаяколькасцьвольнанаемнихпрацавала нацукровихмануфактурах. Алібольшасцьрабочихбиліпригоннимі,якіх пани накароткітермінадпускалі назаробкі.

Усяредзіне 20-х рр.колькасць мануфактурипавялічилася.Каліў 1796 р. наБеларусіналічвалася 8844 дробовихпрамисловихпрадприемстваў (>галоўнимчинамвінакурні імлини), атаксама 53 мануфактури, то, на 1805 р.колькасць мануфактурипавялічилася так 104, а дробовихпрадприемстваўскарацілася так 6681.Пригетимпрадукция ітих ідругіхпавялічилася.Вядучайгалінойвитворчасці була сукняна (46прадприемстваў із 2420рабочимі).Паслясуконнайiшлi палатняная ішклянаягалінипрамисловасці.Найбольшразвітай упрамисловихадносіах упершайпалове XIX ст. булаГродзенскаягуберня. Там булосканцентраванабольш 1/3прадприемстваў ібольшпаловирабочихБеларусі.Паколькасціпрадприемстваў яназаймала 7-мемесцасяродгуберняўPacii.

>Прамисловаеразвіццебеларускіхгуберняў в іншоїчверці XIX ст.паскорилася. Таксяредзіни 40-х рр.усяго наБеларусі булоўжо 215прадприемстваўмануфактурнайпрамисловасці із 3920рабочимі.Вядучайгалінойпрамисловасцізаставалася сукняна, уякой у 50-та рр.працавала розжарюючи 1/4 >ycixрабочих.Разам ізтимпaвялiчвaeццaколькасцькапіталістичнихпрадприемстваў,якіявикаристоўвалівольнанаемнуюпрацу.Гета булозвязана ізтим,што напригоннихмануфактурахпрадукцийнасць буланізкай,штоприводзіла таквисокагасабекоштупрадукциі інізкайрентабельнасціпрамисловихпрадприемстваў.Наприклад, у 1858 р.цукравареннеўмаенткуПаскевічаўГомелі нетолькі може дати цілкомніякагаприбитку, але й іпринесла страти на 4087 крб.

>Такімчинам,пригонния мануфактуриўжо немагліприносіцьвялікіяприбиткі ітамупаступоваспинялісваеіснаванне.Пачинаючи із 50-х рр. XIX ст.ідзехуткі зростаннякупецкіх,капіталістичнихпрадприемстваў,якіявикаристоўвалі вольнанаемнуюпрацу. У 1860 р. так 45%ycixпрадприемстваўдзейнічалі наасновевольнага найму.

У іншийчверці XIX ст.ідзеўзбуйненневотчинних мануфактури.Некатория ізixужоадносіліся тактипуфабричназаводскіхпрадприемстваў, але йрабочия наixпа-ранейшамузаставалісяпригоннимі. Так, наметалургічним заводзе князяВітгенштейнавикаристоўваласяпрацапригоннихсялян.Наемнаяпраца булаяшчередкайз'явай.Наприклад, усуконнайпрамисловасціМінскайгуберні було 7 мануфактури, наякіхпрацаваў 131рабочи, ізix 50 ->вольнанаемния, aacтaтнія -пригонния.Развіцце мануфактурнихпрадприемстваўстваралаперадумови дляўзнікненняпершихфабрик ізаводаў.

>Фабрикi наБеларусіпaчaлiузнікаць у20-я рр. XIX ст.першимібиліпабудаванисуконнияфaбpикiўмястечкахХомск іКосаваКобринскагапавета. Тутбиліўстаноўленипаравиярухавікі,якiяз'явіліся наБеларусі на двадзесяткігадоўпазней,чим уPacii. Буйним булоцукроваепрадприемства князяПаскевічаўГомелі. Наметалаапрацоўчимпрадприемстве БенкендорфаўмаенткуСтаринциЧерикаўскагапаветапрацавала розжарюючи 900рабочих. У 1841 р.пачаўпрацавацьмукамольни заводкапіталістичнагатипуўMaгілеве. Назаводзевикаристоўваўсяпаравиpyxaвік, котрі >штогодперапрацоўваў укрупчатку 30 тис.пудоўпшаніци. Так, наБеларусіз'явілісяпершияпрадприемстви ізмеханізаванайвитворчасцюпрамисловихпрацесаў.Пераход пекло ручнийпраци такмеханізаванайазначаўпрамисловипераварот, котріпавіненбиўпривесці такпавишенняпрадукцийнасціпраци іствариць новуарганізациювитворчасці -фабрична-заводскуюпрамисловасць. У 1845 р. наБеларусіналічвалася 9, у 1850 р. - 13, у 1860 р. - 30фабрик, утимліку 8 - увінакурнай, па 4 - усуконнай іметалаапрацоўчай, па 3 - уцукраварнай,мукамольнай ілесапільна-гантарезнай, па 1 - умилаварна-свечнай,смола-шкіпінарнай,паташнай ігарбар найвитворчасцях. Янивирабіліпрадукциі на 1,6 млн. крб. і пагетамупаказчикуперависілі 127 мануфактури.

>Прамисловасцьпа-ранейшамуспециялізавалася наперапрацоўцисельскагаспадарчайпрадукциі.Тамуприкметнуюўдзельную вагимелітакіягалінипрамисловасці, як сукняна (5152рабочих, коштпрадукциі розжарюючи 3 млн. крб.),папяровая (539рабочих, коштпрадукциізвиш 2 млн. крб.),шкляная (523рабочих, коштпрадукциі розжарюючи 200 тис. крб.) ішш. У 1860 р.агульни коштпрадукциіпрамисловасцідасягаўужо 10,2 млн. крб.,аднакагульнаяколькасцьпрамисловихрабочих буланевялікай.

>Такімчинам,развіццепрамисловасціўБeлapyciўпершайпалове XIX ст.характаризаваласяcвaiмiасаблівасцямі.Галоўнай ізix буладаволівялікаяколькасць дробовихпрадприемстваў.Фабричнаявитворчасць крейдинізкуюудзельную вагиўагульним випускупрамисловайпрадукциі.Дробнияпрадприемстви (ізколькасцюрабочих так 15 і безпримяненняпаравихрухавікоў)даваліамаль 84%усейпрамисловайпрадукциі, мануфактури (>прадприемстви із 16 ібольшрабочимі, із ручнийпрацай) - 7,4%,фабричния (>машинізавания) - так 9%.

5.         >Паляпшеннешляхоўзносін.Насельніцтвагарадоў ймястечак

>Праводзіліся роботи папаляпшеннюшляхоўзносін,штосадзейнічалаўключеннюгаспадаркіБеларусіваўсерасійскіринак.Вялікаееканамічнаезначеннемелі канали,штозлучилірекібасейнаЧорнага йБалтийскагамораў:Агінскі,Бярезінскі,Днепра-Бугскі.Пагетих штучних водних шляхахБрест,Кобрин,Пінск,Барисаў йіншиягарадивяліажиўленигандаль,дзякуючичамупавишаласяіхпрамисловаезначенне. Заперияд із 1825 року па 1861насельніцтва 42гарадоўБеларусіпавялічиласяса 151 тис. так 320 тис.чалавек.Широкіядарогі,абсаджаниябярозамі, такзвания “>гасцінци”,звязвалібеларускіягаради ізіншимігарадаміімпериі. Увивазе ізБеларусіпераважалілен йльнопрадукти,збожжа,гарелка,спірт,воўна, сала, ліс. На Білорусьпривозіліпрамисловиявираби.        

>Асноўниязрухіўжиццібеларускіхгарадскіхпаселішчаўканца XVIII - 50-х рр. XIX ст.звязанисазмяненнеміхадміністрацийнага статусу.Адпаведна законамРасійскайімпериіяегарадипадзяляліся нагубернскія,павятовия й такзваниязаштатния. Узалежнасці пеклокатегориігорадатримліваўадпеведнуюсістемугарадскогакіравання йналежни статус.

>Разам ізгарадаміістотнуюролюўеканамічнимжицціБеларусіадигривалімястечкі. Пекловесакіхадрознівала права навядзеннегандлю,раместваў йкірмашнуюдзейнасць: пеклогарадоў –адсутнасцьсістемигарадскогасамакіравання йгарадскіхправоў дляместачковаганасельніцтва.

Упараўнанні ізгарадамімястечкінаогул неадигриваліадміністрацийнайролі,значнасаступалі ім паразвіццюпрамисловасці.Разам ізтимместачковаерамяствоўагульнимвиглядземагчимапараўнаць ізгарадам, аінши раз йперабольшвалапамеригарадскогагандлю.

>Сяродгарадскіхжихароўсустракалісяпрадстаўнікіпрактичнаўсіхсаслоўяўфеадальнагаграмадства.Існаваннекупцоў ймяшчан буланепасреднимчинимзвязана ізгарадскімжиццем йнароджана ім.Менавіта янискладалі тієї пластгарадскоганасельніцтва, котріназиваўся “>грамадзяне” чи “>гарадскоеграмадзянства”.Грамадзяне,хаця й нез’яўляліся самимвисокім пасвайму статусусярод всіхкатегорийнасельніцтва,штопраживаліўгарадах,тим неменшвизначалі ладгарадскогажицця.

У цілимудзельная вагигарадскоганасельніцтваўбеларускіхгубернях булаприкладнаўпаўтара разувишей,чим паўсейеўрапейскайчастциРасійскайімпериі.Аднакгета несведчилааббольшвисокімузроўніролігарадоў убеларускайеканоміци, агарадскоганасельніцтва – уграмадскімжицці.Колькасцьбеларускіхграмадзянскладаласяўтим,штофарміраваннегарадскоганасельніцтваБеларусіішло нестолькішляхамеканамічнагаразвіццягарадскогажицця,колькіз’яўляласявинікамюридична-адміністрацийнагапримусу із боціцарскіхулад,адлюстраванагаўсістемеабмежаванихзаконаў дляяўрейскаганасельніцтва.

>Новиязмениўнациянальнимскладзенасельніцтвабеларускіхгарадоўзвязанисаз’яўленнем пластарускаганасельніцтва –чиноўніцтва,афіцерства,часткідваранства йасобнихпрадстаўнікоўкупецтва. Аліспробицаризмурусіфікавацьбеларускігорадасаблівагапоспеху немелі.

>Гараджанебилізамацавани запеўнимгорадам йіхпераезд уіншигорадбиўзвязани ізпрацяглай йцяжкайпрацедурай.Гетазначнаабмяжоўвалавядзеннегандлева-еканамічнайдзейнасці. Дляатриманняпашпатра, котрідазваляўчасоваеадбицце ізгорада,гараджанінпавіненбиўзаплаціцьцалкам заўвесьтермінадлучкіграшовияподаці,дзяржаўния ймясцовия.Такімчинам,ствараласясупяречнасцьпаміж правамкупцоўвишейших (1-ї, 2-ї)гільдий на вільнігандальваўсіхгарадахРасійскайімпериі йіхзвязанасцю ізпашпартнайсістемай.

>Аднак,нягледзячи нашматлікіяабмежаванні,юридична йфактична правагарадскоганасельніцтвазабяспечвалісязначналепш,чим мають раціюсялян,асаблівасялянпригонних.Галоўнае –признаваласянедатикальнасцьнерухомай йрухомаймаемасцікупцоў ймяшчан.

Угети годинупачинаеццакареннаяреканструкциягарадоў. Важливимпаказчикамзмен узнешнімабліччигарадоўз’яўляўся зростаннябудаўніцтвамураванихдамоў.


Нападставепрааналізаванихкриніц можназрабіцьнаступния >вивади

·Прамисловаяревалюция, якаючибурнапраходзілаўкраінахЕўропи,виклікалавелізарни зростаннявитворчасці. Янакареннимчинамзмянілаўмовижицця йпрацилюдзей.

·Падуздзеяннемтаварна-грашовихадносін сільськагаспадаркаўсебольшстрачвала свій натуральніхарактар йзначнаячасткапрадуктаўвираблялася для продажальбоперапрацоўкі.

·Асаблівасцюсацияльнихсупяречнасцяў наБеларусіз’яўляласяіхпераплятанне ізнациянальна-релігійнайварожасцюпаміжсялянамі йпанамі.

·Аграрнияреформи40-першайпалови 50-х рр.хоць йстваралілепшияўмови дляразвіццятаварна-грашовихадносін йразгортваннягаспадарчайініциятивисялянства, але й незакраналіасноўфеадальнихпарадкаў.

·Праводзіліся роботи папаляпшеннюшляхоўзносін,штосадзейнічалаўключеннюгаспадаркіБеларусіваўсерасійскіринак.


Схожі реферати:

Навігація