Реферати українською » История » Нясвіж - скарбонка таямніц


Реферат Нясвіж - скарбонка таямніц

>Нясвіжскізамак.Ноч.Нястомниягадзіннікі,якія 15хвілінтамуадзваніліпоўнач,зноўпарушаюцьцішинювелічнихмаўклівихпакояў, й,биццамнарадзіўшися ізгетагашматгалоснагареха, налесвіцичуюццалегкіяжаночиякрокі.Бліжей…Бліжей…Нарешцезграбнаяпостаць панниўстарадаўняйсукні ізчорнагааскамітуз’яўляеццаўдзверах.Чорная дамаНясвіжаўступаеўКаралеўскую залі,заліжнуюблакітнимсвятлом місяці.

>Кагошукаеў порожніхпакояхпривід БарбариРадзівіл? Зкіммарицьспаткаццасветлавалосаяпригажуня, увиразнихкарихвачахякойзнайшелпритулакадчай? Не, не пакароне плачукнягінялітоўская,руская,пруская,мазавецкая,жмудская – плачукаралева польська,абсваімзагубленимжицці йнязчаснимкаханні,непадуладнимнаватсмерці…

ЛегендапраЧорную даму,перажиластагоддзі:расказваюць,штоўжоў наш годину німці,якіяакупіраваліНясвіж,сустреўшипривіджанчиниўчорнайсукенци,разбягаліся ізкрикамі: “Шварцфрац!”,кінуўшинепатребнуюзброю.

>Услаўленаеўшматлікіхтворахмастацтва,гетаекаханне – не плідфантазіінейкагамістифікатара: восьштоаб імрасказваў бгісторик…

Удваццацьгадоў БарбараРадзівілаўдавела,страціўши чоловіка –трокскагаваяводуСтаніслава Гаштольда.Аднойчи (1543годзе) увіленскімпалацималадой удави, “>самайпригожайжанчинидзвюхдзяржаў –Польшчи йВКЛ”,з’явіўсягосць –каралевічЖигімонт (>Сігізмунд)Аўгуст,чийзамакзнаходзіўсянепадалеку.Зачараваниасляпляльнайпригажосцю палеювисакароднайсуседкі,абаяльнасцьякойспалучалая ізрозумам,будучикароль нездолеўутримацца пеклодалейшихвізітаў – йдамогсясвайго: Барбараадказала наягокаханне.

>Хронікітаго годинисцвярджаюць,штоЖигімонт,кабпатаемнасустракацца ізлюбай, “…>загадваўзрабіцьсабепераход пеклосвайго замку такяедвара”. Аліціздолелікалі-небудзьзакаханиясхаваць паліпачуцці пеклолюдскіхвачей?Плеткіабіх “>рамантичних”сустречахраспаўсюджваліся ізмаланкавайхуткацю: “…булоабтимчуваць паўсейпольскай йлітоўскайзямлі”.

>Магчима,родни братабаронніциЖигімонта,МікалайРадзівілРуди,змаўчаў б,кабабаронцамгонарусям’і невиступіўМікалайРадзівілЧорни,уладарНясвіжа.Цяжкасказаць,ціадразугетичалавек, котрі ізгонарамсцвярджаў,што “>кароль уКракавевишейши, аўНясвіжи яважнейши”,здолеўубачиць укаханністриечнайсястри йЖигімонта тієї шанс накарону, котрі лісдаеРадзівілам, але йдзейнічаўенхутка йрашуча…

>З’явіўшисяперадсваімбудучимгаспадаром,МікалайРадзівілЧорнинагадваў яму, ізкім тієї травнісправу, йпрапанаваўкаралевічуціадмовіцца пеклокахання Барбари,ціузаконіцьяго,ажаніўшися ізею.ЖигімонтАўгуст, котріяшче небиўкаралем й добраведаўадносіни палеюмаці,уладнайітальянкі Бони Сфорца, так “>гетихвискачакРадзівілаў”, уприсутнасціМікалаяРудагавимушанибиўдацьабяцанне нешукаць новихсустреч ізкаханай.

…АлікаханнеЖигімонтааказаласямацнейшим заяго слова. Вось якапісваедалейшияпадзеіхронікатихчасоў: “Карольабяцаўадзівілам нехадзіць такяе йдоўгатримаўсвае слова.Потимен незмогсупраціяўляццагарачамуприроднамупоклічукриві йпайшоў такяеноччу. А паниРадзівілигетаведалі,з’явілісяперад ім йсказалі: “>Міласцівикароль!Кляўсяніколі неприходзіць такнашайсястри,чаму ж тицяпер тутзнаходзішся?” Акароль нагета: “Ахтоведае,ці непринясе мійприход таквашайсястрипавеліченневашай слави,шанавання ймаемасцівашай?” Яниадказалі: “Дайгета Бог!” Угетимомантпаклікаліплябана, котрібиў натаківипадакпадрихтавани, йпавянчалікараля й Барбарупатаемна”.

>Першагакрасавіка 1548 рокупаміраеЖигімонт Старі – бацькакаралевіча.Новикарольпрадстаўляеваю законнужонкумаці йпридврним.Тия,аб’яднанияненавісцю так “>ітнриганкі”,сцвярджаюць,што “>гетаяжаніцьбапринізілакараля йўдзяржаве, й замяжой”, йзаяўляюць: “Пра Барбарунічога не відаємо…”, “>Лепшбачиць уКракаве Сулейманатурецкага,чамяелецькаралевай”.

АліЖигімонт придатнаабараняесваекаханне: “>Ажаніўшися, пекложонкіўжо неадтуплюся,пакульмяне Бог нагетимсвецебераже.Наймілей длямянеесць травня віра йсумленне, яни менідаражей,чим усє насвецекаралеўстви”. Кароль неспиняецца й нагетим,пагражаючинаватадраченнем пеклокарони.

“>Семагаснежня 1550 року Барбаруўрачистакаранавалі,займеўшиаднукаралеву, Польщастраціла іншу:раз’юшаная Бона Сфорцанеўзабавез’ехалаўіталію,пакінуўши “>вернамучалавеку” –аптекаруМонці –загадатруціцьненавіснуюнявестку.ПразшесцьмесяцаўЖигімонтАўгустаўдавеў.

Гораяго булобязмежним:пахаваўши Барбару,карольвиклікае таксябеалхімікаўМнішака йТвароўскагаі,жадаючияшче разпабачицьжонку,загадвае імвиклікацьяе душу. Вось якапісваедалейшияпадзеіўсваейкнізе “>паданніНясвіжа” До.Шишигіна: “Упаўзмрочнай залі булоўсепадрихтавана,кабмаглазнайсцідарогуўмагілу, вічна їйблукаць назямлі. Вось ізтаго години йходзіць янасяродлюдзей, апаслясмерцікараляпаяліласяўНясвіжскім замку”.

>Видатнаетваренне Дж. М.Бернардоні й До.Ждановіча –палацава –замкави комплексРадзівілаў,помнікархітектури XVI –XVIIIстагоддзяў, -упригожваегорад йсення.

У XVI ст. ляпалацазаклалі парк,пазней,з’явіўся тут йзвяринец.Шматпрациўклалаўзахаванне паркуМария деКастелян,княгіняРадзівіл, пазагадуякой ізБерлінскагапалацаРадзівілаў булопривезенанасенне йвирашчанисаджанци.Сеннягетастогадовиядреви.

“>Калі бнехтаўзяўсяпісацьгісториюБеларусі й непамянуў бразоўсемнаццацьРадзівілаў, тосапраўднайгісториі ненапісаў б”. –сцвярджае Л.Казлоў. Іпрацягвае: “>НясвіжстаўНясвіжамтолькідзякуючи ім, як ймногаеіншае, такчагодакрануласяіх рука,штотримала канцлерськупячаткуці гетьманською булавою”.

>Экскурсаводипакажуць вам й ратушу,пабудавануюў 1552годзе, йзнакамітую луцькубраму.

Ляпомніка З.Буднаму вамнагадаюцьабтим,штоў 1562годзеўНясвіжскайдрукарніпабачиў світлояго славути “>Катехізіс”.Гетитворстаўпершайбеларускайкнігай,видадзенай натериториісучанайБеларусі.

>Захавалася йфамільнаяпахавальнякнязеўРадзівілаў – янознаходзіццаўкришцеезуіцкагакасцелаБожага ціла.Сваім колишньоюваладарамгорадабавязаниствареннемдрукарні йтеатра,з’яўленнемкапели йкарціннайгалереі.

У годину іншийсусветнайвайни напомнік ізкарцінамінатрапіланямецкая саперна рота.Знаходказ’явіласяадзінимвинікампошукаўлегендарнайскарбніциРадзівілаў,абякой До.Шишигінаапавядае так: “>Самайпапулярнайлягендай,якуюрасказваюцьгасцямстаражитнагаНясвіжа,з’яўляеццападаннеабвелізарнимкладзе, котріналічваў 60пудоўкаштоўнасцей.Гета булародаваяскарбніца, якаючипапаўнялася, напрацягумногіхстагоддзяў.Уладальнікі немелі праванічога ізяе аніпрадаць, аніаддаць упасаг, анівивезці ізтериториіНясвіжа.Нават угрозния гадиваеннихнашесцяў,вялікіхпажараўкаштоўнасціпавіннибилізаставаццаўякім-небудзьтайніку,пра котріведаўтолькі сам князь йягодаверани слуга.Гетияпатаемниясховішчимагліразмяшчаццаўадним із надземниххадоўпраіх такмногагавораць уНясвіжи.Кажуць,штопераходи пекло замку йкасцелаішліў бікМіхальскайгари, дзекалісьціўзвишаўсякасцелсвятогаМіхаіла йманастир, такстаражитнага парку Альба.

>Многіяцікавяцца,штоўваходзілаўгетувялізарнуюскарбніцу.Цібилікаштоўнасці самісінькомусправе?Хтоіхбачиў?Есць шматпісьмовихсведчанняўабіснаваннінязлічанихбагаццяўнясвіжскіхРадзівілаў.

>Асаблівайвядомасцюкаристаласяскарбніцаў іншийпалове XVII ст. у годинниквядомага ПанеКаханку, якназиваліКараляСтаніславаРадзівіла. Улітаратурисустракаюццазвесткіабтим,штонасупераккатегаричнайзабароневивозіцьстатуі ізНясвіжа,гетиаригіналспрабаваўнекатория ізіхвазіць засабой паЕўропе йнаватінши раззакладваўвятога Лукуці Матвія,каліўяго було туга ізграшима. Аліензаўседивикупаўгетиякаштоўнияречи йўрешцерештпривезіх тому вНясвіж”.

>ІмяКараляСтаніслава,гулякі,п’яніци,брахуна,баніка,якогазвичайназвалі “ПанеКаханку”,богетибиўягоўлюбенизваротпригутарци, чатусустракаецца настаронкахкнігігістаричниханекдотаў Л.Казлова “Здазволукараля йвялікага князя”.Звярнемся ж такяе,памяшаючиабтим,штонекалі слова “анекдот” незвязвалі ізфантастичнимі,видуманнимігісториямі:

Умаладихгадах КарольСтаніслаўвельмілянівабраўся закніжнюнавуку.Князь-бацькаабвясціў,штоўзнагародзіцьдвумафальваркамітаго,хтонавучиць синачитаць йпісаць.

>Узяўся загетусправумясцовишляхціцішчала.Падабраўши дляюнага князяяшче двохаднагодкаўМіхасяРейтана йМіхасяаладковіча,гети “педагог”заявіўбацьку,што безніякагапримусу хлопціавалодаюцьпачатковиміведамі.

НавялікайдраўлянайтабліциПішчаланапісаўалфавіт.Паставіўшивучняў надзесятаккрокаў пеклотабліци іззараджанимістрельбачкамі,енпаказаўшилітару,адпаведнадаваўкамандустраляць уяе.Калі абетка булазасвоена,приступілі тактрапнихстрелаў, ізякіхскладалісяслови, апотимснайперскаемастейрствадайшло такцелихсказаў.Падобнаяметодика булаприменена й дляарифметикі.

>Працягваючи “>слаўниятрадициі”МікалаяРадзівілаЧорнага, КарольСтаніслаўмалапачціваставіўся таксваіхкаранаванихуладароў.

>Спливаюцьстагоддзі,змяняючиаблічагарадоў…ДляаднихНясвіж –абраннікгісториі,сталіцаРадзівілаў.Дядругіх – “>ціхікуточак”,правінцияльнаемястечка. Щодомяне –імя легенди, у якимзнайшліпритулактаямніци…


>Літаратура:

 

1. До. Я.Шишгіна “>ПаданніНясвіжа”

2. М.Шиманскі “>Зямля, дзе яживу”

3.К.Я.Шишигіна “МузиНесвижа”

4.Часопіс “>Беларускаямінуўшчина”

>Нясвіж –скарбонкатаямніц


Схожі реферати:

Навігація