Реферати українською » Краеведение и этнография » Традицийни каляндар Як састаўная Частка култури Беларусі


Реферат Традицийни каляндар Як састаўная Частка култури Беларусі

>Міністерства культуриРеспублікі Білорусь

>Установаадукациі

>Беларускідзяржаўниуніверсітет культури ймастацтваў

Кафедраетнаграфіі йфальклора

>Традицийникаляндар яксастаўнаячастка культуриБеларусі

>Кантрольная робота

>студенткі 310 грн.ФЗН

>Гулевіч С.А.

>Навуковикіраўнік

>дацент

>Калацей В.В.

Мінськ 2010


>Змест

>Уводзіни

>Асноўнаячастка

>Традицийникаляндар якз’ява культури

>Шляхіфарміравання,архітектоніка йсемантикатрадицийнагакалендара

Культпродкаў якструктураўтваральнипринциптрадицийнагакалендара

>Заключенне

>Бібліяграфічниспіс

 


 

>Уводзіни

 

«Слова «>каляндар»паходзіць пеклостаражитнаримскага «календи» («>calendae»),штоазначала:першиячисликожнага місяці (>днімаладзіка).Найменнеадпавядае й слову «>каляндариум» –кніга,кудизапісвалісядаўгі,праценти паякіхпатребна булоплаціць, ймаладзіковиядні» [ 5, із шостої]

>Месяцавия заходи години –найстаражитнейшия.Развіццеземляробства,живелагадоўліпривялопершабитнагачалавека таккаристання йбольшиміхраналагічнимімерамі:сезонамі,гадамі. Такз’явіліся устаражитнимсвецесонечни йсонечна-месяцавиякалендари.Чалавецтва напрацягусвайгоіснаванняўдасканальвала заходи години,кабкаляндарлепшадпавядаўастранамічнаму року. Такз’явілісяспачаткуЮліянскі, апотимГригариянскікалендари.

>Сучасниграмадзянскікаляндар незусімадпавялаепатрабаваннямканкретнагачалавека чиўсягосоциуму.Ён не травнілогікіўсваейпабудове. У імзафіксафанипадзеірознихгістаричних епох,сацияльнихплиняў,розних культурнихтрадиций. Аліў тієїжа годинузахаваласядаволімоцнаясувязьсасвятамінароднага,традицийнагакалендара. Милічим,штотреба памагчимасцімаксімальнавикаристацьягодухоўнипатенциял уфарміраваннісучаснагагадавогв колаагульнадзяржаўнага йагульнанароднагасвяткаванняў.Кабспалученерознихгісторика-культурнихплиняў унашайсвядомасці було як магабольштзразумелим, намнеабходнапрааналізаваць структурубеларускаганароднагакалендара,зразумецьлогікуягопабудови йасноўниясістемаўтваральнияпринципи.


>Традицийникаляндар якз’ява культури

 

>Паспрабуемвизначиць,штоўяўляесабойкаляндар угісторика-культурнимвимяренні, утрадицийнай культуриБеларусі.

Для культуриБеларусіхарактернинаступниятипикалендароў:традицийни чинародна-язичніцкі йхрисціянскі йкалендари. Янисуіснуюць йдагетуль,ствараючишматслоевую структуру години.Язичніцкікаляндар, котріпазнейтрансфармуеццаўземляробчикаляндар, –самистаражитни.Нашиядалекіяпродківідавочнасінхранізавалі палюжиццядзейнасць ізнайбольшважниміприродниміпадзеямі йцикламі, атамуўбеларускім народнимкалендаритакія святі, якКаляди,Гуканневясни,Купалле йіншия святі,займаліважнае йістотнаемесца.Гетия святібилісвоеасаблівиміадмецінамі години,якіяпазначалі йпаказвалі натое,штоўприродниміснаваннічалавекаадбивалісяважниязмени.Периядичнасьцьгетихзменаўутваралацелае колагадавихсвятаў, апрамежак годинипаміжсвятамікожни раззапаўняўсяновайпрацай йзаняткамі.

>Традицийникаляндарзвязваўчалавека нетолькі ізприродай, але й й ізвераваньнямі,уяўленнямі,побитавайсістемайлюдзей – ізкультурай. На імфактична булазбудаваная йпершаснаясістема культурибеларускагаетнасу. Усваейсутнасцігетая культура буласістемайкультаў йритуалаў,адметнасцьякіх пеклосамагапачатку булазададзенаўнікальнасцюприроднагаасяроддзя йприроднихциклаў. Апаводлесвайгопризначеннягетасістема буласкіравана насінхранізациюкалектиўнихдзеянняў йкансалідациюетнасу якадметнагасупольнагаўтварення.

Зцягам годинитрадицийниязичніцкікаляндарбиўвиціснутицаркоўниміхрисціянскімікалендарамі.Традицийникаляндарпадпарадкоўваесабе культуру, якаючизамкненаяўмежахциклічнага години. Утрадицийнихкалендарах годинуцяче па палі.Гети годину не травні анівиразнапазначанагавимяреннябудучині, анівиразнапазначанагавимяреньнямінуўшчини.Усепаўтараецца іздакладнасцюўзиходаў йзаходаўсонца, іздакладнасцюзменаўпораў року.

>Хрисціянскікаляндарразмикаециклічни годину йператвараеягоўлінейни. Налініігетага годинитакіяважнейшияпадзеі, якнарадженнеХриста,ягозямни шлях,укрижаваньне й ІншеПришесце. Упачатку, йадначасоваўцентрихрисціянскагакалендара неприродния й неприродна-містичнияз’яви, аасобаБога-чалавека.

>Такімчинам,хрисціянскікаляндар незмогпоўнасцювицясніцькаляндартрадицийни.Наадварот,язичніцкікаляндарстаў тієїасновай,падмуркам, на якимусталяваўсякаляндархрисціянскі.

>Шляхіфарміравання,архітектоніка йсемантикатрадицийнагакалендара

 

>Разгледземспачаткулогікупабудовикалендараадноснаасноўнихфазаў рухуСонца нанебасхіле:

>КАЛЯДЫ

(>зімоваесонцастаянне)

>БАГАЧЯРЫЛА

(>восеньскае (>веснавое

>раўнадзенства)раўнадзенства)

>КУПАЛЛЕ

(>летняесонцастаянне)

>Каляди –двухтидневаесвяткакванне удзеньзаканченняпериядузімовагасонцастаяння.Купалле –дзеньлетнягасонцазвароту.Гетадзьвеважния фази рухуСонца ненебасхіле.Таксамаесцьдзьвепераходния фази:веснавое йвосеньскаераўнадзенства.Ярила (>супадала ізВялікаднем) –галоўнае свята угонар богаСонца. Багач – святаўгонарзаканченнязборуўраджаю.Аднак структурабеларускагакалендарасведчицьабтим,штоў імесцьяшчечатири святі,якіяадзначалісяўрознихпрамежках годинипаміжчатирмафазаміСонца. Янифіксаваліпераходадной пари рокуўіншую.Заканченнезіми йнадиходвяснибиліпазначаниМасленіцай (уіншихрегіенахБеларусігетамаглобицьСтречанне,гуканневясни,Саракі,Звеставанне, чиБлагавешчанне),наприканцивясни йнапачатку літасвяткаваласяСемуха (>зялениясвяткі,вадженне куща,вадженнестрали).Жніво (іззажинкамі йдажинкамі)фіксаваласітуациюперахода літаўвосень.Нарешце, на стику восени йзімиадзначалісяВосеньскія Дзяди.Неабходнаадзначицьяшчеаднуасаблівасцькалендара:калі святіпершагацикламелідакладнавизначания дати, то святіпераходниябилірухомимі,гетаксама як ймяжапаміжпорамі року.

«Намяжи I і IIтисячагоддзяў н.е. наўсходнеславянскіх земляхпаступовапачинаеццараспаўсюджваннехрисціянства –новай віри, якаючипринесла ізсабойновиядухоўния йкультурниякаштоўнасці» [ 7 ].Гетабиўскладанидухоўни,светапоглядни йсациякультурнипрацес, увинікуякогабеларускі народ, неадцуураўсясваейспадчини йадначасоваприняў нову віру. Милічим,што угетимвипадку фундаментамзастаўся народнікаляндар, ановае булопераасенсавана йадаптаванапразпризмустарога. «Зцягам години народнікаляндарўзначнайступеніасіміляваўхрисціянскі йприцягнуў такважнейшихсваіхурачистасцейгалоўния святіхрисціянскайнакіраванасці.Адначасова ізКалядаміпачаліадзначацьРаствоХристова, ізВялікаднем – Великдень, ізСемухай –Тройцу, гарячих слідах заКупаллемпачаўсвяткавацца Ян, чиІван Купала;зборужитапачаўадпавядаць Врятував.АдначасовасасвятамзаканченнязборуўраджаюБагачомпачаліадзначацьРаствоБагародзіци.Восеньскія Дзяди,якіяадзначаюццанапяредадніўшанаванняпамяціДзмітрияСалунскага,пачаліназиваццаДзмітраўскімі чиЗмітраўскімі,Дзядамі» [3, з. 24],:

>КАЛЯДЫ

>РАСТВО


 

>ВОСЕНЬСКІЯДЗЯДЫ

>ДЗМІТРАЎСКІЯ >МАСЛЕНІЦА

>ДЗЯДЫУЛАССЕ

>БАГАЧ

>РАСТВО >ЯРЫЛА

>БАГАРОДЗІЦЫВЯЛІКДЗЕНЬ

>ЖНІВО >СЁМУХА

>СПАСТРОЙЦА

>КУПАЛЛЕ

ЯН,ІВАН КУПАЛА

 

Культпродкаў якструктураўтваральнипринциптрадицийнагакалендара

 

>Засяродзімувагу насвяточнимколазвароцебеларусаў. Нельга неадзначицьаднувельмівиразнуюягоасаблівасць.Большасцьсвятаў усваейпаслядоўнасціз’ариентавана надиялогчалавека ізприродай,асноўнисенсякога –заручиццападтримкайсілаўприроди,каб янипасприялісельскагаспадарчим роботамселяніна. Алінельга незаўважиць,што уциклземляробчихсвятаўуключани два святі,характар йсенсякіхадрозніваецца пекло всіхастатніх.ГетавеснаваяРадаўніца йВосеньскія Дзяди –найбольшпаширания святі,звязания ізушанаваннемпродкаў.Калі ми на схемоюзлучимвеснави йвосеньскідніўшанавання, то станібачна,штогетия святі як бакресліваюцьпаўсферу, якаючиахоплівала годинуправядзенняасноўнихземляробчих робіт.Дніўшанаванняпродкаўадзначалімяжупачатку йзаканченняциклаземляробчихкаляндарнихсвяткаванняў.Калі жўлічиць,штораней убеларусаўпачатакНовага рокусупадаў із днемвеснавогараўнадзенства, тоатримліваецца,штопершимсвятамновагажиццевагацикластанавіласяРадаўніца.Такімчинам, культпродкаўз’яўляеццасвоеасаблівимструктураўтваральнимпринципамнароднагакалендарабеларусаў:

>КАЛЯДЫ

>РАСТВО

>ВОСЕНЬСКІЯДЗЯДЫМАСЛЕНІЦА

>ДЗМІТР.ДЗЯДЫУЛАССЕ

>БАГАЧ >ЯРЫЛА

>РАСТВО4.04ВЯЛІКДЗЕНЬ

>БАГАРОДЗІЦЫ

іншапрачистая6.05

>радаўніца

>ДАЖЫНКІ З>ЁМУХА

>СПАСТРОЙЦА

>ІВАН (ЯН) КУПАЛА

>КУПАЛЛЕ

 


 

>Заключенне

>Такімчинам,паводлетрадицийнаганавуковагавизначення,каляндар –гетасістемавимярення годинишляхампадзяленняяго надні,тидні, місяці й роки.Усегетиячасавияадзінкіадпавядаюцьтакімз’явам, якпериядичнаез’яўленннеСонца й Місяцяўрозних фазах, атаксамазалежаць пеклопериядаўабараченнянашай планетивакол палівосі йСонца.

>Традицийникаляндарз’яўляеццанеад’емнайсастаўнойчасткай культуриБеларусі. У нашсенняшніграмадзянскікаляндар годину пекло годиниуносяццапрапановиабувядзенні новихсвятаў.Пригетим,дзяржаўнияфункциянери недумаюцьабагульнайлогіци йраўнамернайнасичанасці чиўраўнаважанасцінашагакалендара напрацягуусяго року. Неулічваеццагісторияфарміраваннятрадицийнаіснуючайсістемисвяткаванняў ізяеўнутранайлогікайпаслядоўнайзмениаднаго святаіншим. Алі такгетага години убеларускага народузахаваласямоцнаясувязьсасвятамітрадицийнагакалендара.Тамуштоспрадвечнаўбеларускай культури свята крейди нерегіянальни йлакальнинакірунак, а неслаагульнарадави,агульнанародни,агульнанациянальнихарактар,кабмаксімальназдимаць усєбар’ериразмежаванняў.

 


 

Б>ібліяграфічниспіс

 

1.Земляробчикаляндар /укладанне,класіфікация,сістематизацияматериялаўА.І.Гурскі. –Мінск, 1990.

2. Крук,І.І.Следам засонцам.Беларускі народнікаляндар. /І.І. Крук. –Мінск, 1998.

3. Крук, Я.Сімволікабеларускайнароднай культури. 2-гевид.,стер. / Я. Крук. –Мінск.:Ураджай, 2001.

4.Ліцвінка, В.Д.Святи йабрадибеларусаў. / В.Д.Ліцвінка. –Мінск, 1997.

5.Лозка, О.Ю.Беларускі народнікаляндар / О.Ю.Лозка. –Мінск, 1993.

6.Сисоў,У.М. Зкриніцспрадвечних /У.М.Сисоў. –Мінск, 1997.

7.Анціпенка, А.,Ракіцкі, У.Каляндар якзьява культури іпаўсядзеннагажицьця / А.Анціпенка, У.Ракіцкі [>Электронниресурс]. – 2000. –Режим доступу: >htpp: // www.>rferl.>org. – Дата доступу: 23.05.2010


Схожі реферати:

Нові надходження

Замовлення реферату

Реклама

Навігація