Реферати українською » Зарубежная литература » Самуіл Іванавіч Маскевіч


Реферат Самуіл Іванавіч Маскевіч

ПЛАН

>УВОДЗІНЫ

1.САМУІЛІВАНАВІЧМАСКЕВІЧ.БІЯГРАФІЯ

2.АСОБАМАСКЕВІЧАЎГІСТАРЫЧНЫМКАНТЭКСЦЕ

3. КУЛЬТУРАВЯЛІКАГАКНЯСТВАЛІТОЎСКАГАЎXVI-ПАЧАТКУ XVII СП

4.ТЭМАТЫКА ІЗМЕСТМЕМУАРАЎ

>ЗАКЛЮЧЭННЕ

>ЛІТАРАТУРА


>УВОДЗІНЫ

У2010г.спаўняецца 430 рік із днянарадженняМаскевічаСамуілаІванавіча (1580-1642),в.СервачНавагрудчина, (>цяперКарел. р-н),пісьменніка,мемуариста,грамадскагадзеяча.

>Расіяадзначае 4лістападаДзеньнациянальнагаадзінства –дзеньвизваленьняМасквиў 1612годзе.Нашипродкібачилітияпадзеіз-заіншага боцікрамлеўскагамуру.Адним ізіхбиўСамуілМаскевіч ізмястечкаСервачпадНавагрудкам. З 21 року –прафесійниваяка. У 1609годзенаняўсядабраахвотнікам у військаРечиПаспалітай,штовиправілася наМаскву... ->ПішаАляксейБацюкоў.[1]

>Вобразигалоўнихмаскоўскіхпаўстанцаў,забранзавелия наКраснайплошчиКрамля,апетияариямі йдзіцячимівершикамі «>Сусанін-герой»,празживучуюрасейскуюімперска-савецкуюспадчинудагетульскладаюцьвиразниемациянальникантекст,праз котрібольшасцьбеларусаўуспримаепадзеігетайгісториі.Некатория,згадваючи,штозаведзенияўбалотипалякібилі нетолькіпалякамі, але й йнашимісуайчиннікамі. Аліпакульвиправа шляхтиРечиПаспалітай назаваяваннемаскоўскайсталіци неатрималаўнашайнациянальнайгістарияграфііістотнайувагі, то йзастаеццагетаянастальгія паадекватнасціўсприняццяабстрактнай йнайчасцей–беземациянальнай.Можна було бтрадицийнажаліцца,што й тут далі махулітаратари, нествариліграндиезних усваейпатриятичнасцітвораў, але йпа-першае, несучи жняхай йславутаяКлушинскаябітва –далека неадзіная й непершаяўспісенеапяянайвоінскай славибеларусаў, апа-другое...такі,ціблізкі тактакога,творесць.


1.САМУІЛІВАНАВІЧМАСКЕВІЧ.БІЯГРАФІЯ

>СамуілІванавічМаскевіч (1580--1642)паходзіў ізшляхецкайсям'ісяредняйзаможнасці ізмястечкаСервачпадНавагрудкам.Вайсковая службаСамуілапачаласяпасляатриманняадукациіўНавагрудку ізудзелуўваеннихдзеяннях уПрибалтиципадКокенгаўзенам (1601).Летам 1607 р.узбунтаваная М.Забжидоўскім й Я.Радзівілам шляхтападняларокашсупрацькараляЖигімонта III Вази. Усувязі ізгетимнабіралася військасупрацьпаўстанцаў, й З.Маскевічпайшоў на службу таккаралеўскагаротмістра ЯнаГратусаТараноўскага й шматпаездзіў парознихмесцахГаліччини,пакуль небиўскарочаниўвинікунедахопусродкаў наўтриманневайскоўцаў.Тади З.Маскевічперайшоў на службуўхаругву князя ЯнушаПорицкага йбраўудзел убітве ізракашанаміпадГузавам.Яшче неспиніласяхваляваннепаслярокашу, як сталавядома,штомаскаліскінулі ізпасадаІлжедзмітрия, але йенбиццамуцек йрихтуе новіпаход наМасквудзеляавалоданнятамтейшимцарскімпасадам. Устудзені 1609 р.пачаўся набір війська, й З.Маскевічуліўсяўшерагікаралеўскіхваланцераў.УрешцемаладишляхціцапинуўсяўРасіі, дзеўзяўудзел уаблозеСмаленска,паходах наРослаў й Бели, атаксамаўславутайКлушинскайбітве. Зкаралеўскім військам З.Маскевічапинуўсяўрасійскайсталіци.Неўзабавепачаласявайна на чалі із До.Мініним йДз.Пажарскім,речпаспалітае війська булоразбіта. З.Маскевічвярнуўсядахати,паслянейкі годинупрацягваў службу,наватездзіў таккараля й навальнисойм якпрадстаўніквайскоўцаў, але йнарешцезвольніўся йпаступіў такЖигімонта КарлаРадзівіла. Незаладзіўши із новимгаспадаром, З.Маскевічпакінуўяго йў 1617--1618 рр.стаўдепутатамтрибунальскага суду пеклоНавагрудскагапавета,кримінальнимсуддзей, апасляземскімпісарам уНавагрудку.

>Багатае нападзеіжиццеадлюстраваласяўДияриуши, котріскладаецца іздзвюхчастак:дзеннікавай (1594--1604) йўласнамемуарнай (1605--1621),напісанайпазней.Па-салдацкунаўпростпісьменніквиказвае палідумкіпраакаляючуюречаіснасць,даенепрадузятуюхарактаристику нетолькішляхціцам,сваякам, але й й магнатам, а годинах -- йўсімпарадкам уРечиПаспалітай.Цікавапригетим,штокаліранейшия,ди йпазнейшиямемуаристипісалі палітвори іздидактичниміметамі,г-зн.дзеляпавучаннядзяцей йўнукаў, З.Маскевічнікога незбіраўсяпавучацьнават неариентаваўся начитацкія густі,застаўшися незалежним як уаценкахлюдзей йпадзейсвайго години, то йўсаміхтворчихпринципах.

>Чалавекшчираганораву,аўтарлегкасиходзіўся ізлюдзьмі,каристаўсяіхдаверам ймеў шматсяброўсяродмаскоўцаў.Перадпісьменнікамадчинілісядзверилепшихмаскоўскіхдамоў.Адоранибагатайвобразнайпамяццю,еннадзвичайцікавааднавіў настаронкахсвайготворапобит,норави,звичаітагачаснагамаскоўскагабаярства.Асабліваўразілаяго якеўрапейцастаўленнемаскоўцаў такжанчин,расійскаезаканадаўства йабгрунтаваннесамаўладства.Нямалаўвагіаддаўен йапісаннюпалацаў йінтер'еруМаскоўскагаКрамля,крамлеўскіхцеркваў,патрияршихусипальніц йасабліваКітай-горада ймаскоўскагагандлю.Празгетияапавяданніпраўбачанае,празстаўленне такбаяр йпростага люду чужійкраіни, таксуайчиннікаў йсаслужиўцаўвияўляецца,напеўна,галоўнаярисаасобиСамуілаМаскевіча --нейкаявитанчанасць,прираджонаяінтелігентнасць натури,штоприўзняловобразаўтабіяграфічнага героя надасяроддзем,дазволілаакінуцьпозіркам усепадзеіСмутнага години йнепрадузятаацаніцьіх,грунтуючися наагульначалавечихкаштоўнасцях. Азначиць,шчирасць йпраўда,праўда --гістаричная,чалавечая,мастацкая -- булагалоўнимпринципамтворчасці З.Маскевіча, йгетаабумовілависокіявартасціягонагатвора.

2.АСОБАМАСКЕВІЧАЎГІСТАРЫЧНЫМКАНТЭКСЦЕ

>СамуілМаскевічбиў пологамліцвін,сашляхецкага роду, котрімеўуладанніўНавагрудскім,ПінскіміСлонімскімпаветах.Ён ранавийшаў нааренувайни й непакідаўяе такканцасвайгожицця.РечПаспалітаяўканци XVI ст йўпачатку XVII ст.вариласяўвіриваеннихдзеянняў:бесперапинниярокашиціпаўстанні шляхтисупрацькараля й сейму, війнисашведамі, ізтатарамі, ізтуркамі, ізказакамі, недавалі їй аніхвіліниспакою, йнеўтаймаваная шляхта неапускала м'яча.Саз’яўленнемСамазванцаў уРасіі,адкриўся їйтеатрвялізнейши: паникінулісяўМаскву па славу, паздабичу,спачатку пакрокахАтреп’ева,потим заТушинскімзлодзеем,падсцягаміЖалкеўскага,Струся,Рагажинскага,Лісоўскага,Сапегі йіншихправадароў,якімі такславіцца годинуСігізмунда III.Захоплениагульнимприкладам йприроднайадвагай,Маскевічпакінуўмаці,вотчину йпайшоў такСмаленскаў військуСігізмундапаводлетагачаснихзвичаяў наўласних конях, ізатрадампахолікаў. Тутенпрастаяў розжарюючи 8месяцаў;неаднойчихадзіў наприступ,здзіўляўсядоблесціШеіна,мужнасцінароднай; але й недачакаўсязаканченняасади:харугва князяПорицкага, уякойенбиўпаручикам,далучилася такатрада гетьманаЖалкеўскага,якоганакіраваўкароль,кабразбіцьрускіх,штоспяшаліся надапамогуСмаленску.Жалкеўскіўзяў ізсабой небольш за 3000чалавек,причатирохгарматах, ізнамерамрассеяць 60000маскалеў,авалодацьМасквой,скінуцьШуйскага ізпрастолу йўзвесціУладзіслава. Сміли гетьманнапаў наўмацаванилагерпадКлушинам: бійбиўжорсткі;рускіястаяліцверда;палякі-ліцвінибілісяадчайна; шкірна ротаіхняяўступалаўсправу па 10-12разоў;роцеПорицкага булонайбольшгорача;харугвагатовая булаўпасці; але й німціздрадзілі, йрасійскае війська булоразбітацалкам йадступілаўМаскву.Жалкевічішоў заімі гарячих слідах,падступіў таксталіци, дзе тамўжоскінуліШуйскга,усталяваўмір ізбаярамі йпасадзіў нацарскіпрастолкаралевічаУладзіслава,якомухуткапринеслаприсягуўсяРасія.

>ВаўсіхпералічанихпадзеяхМаскевічпримаўдетальниўдзел: уКлушинскайбітвеензмагаўся так стратипритомнасці;целидзеньгнаўся забяжаўшимімаскалямі;веўперамови ізнемцамі; ападМасквой,пасляўсталяванняміру,приводзіў народ йбаяраў такприсягі.ПаслявяртанняЖалкеўскага такСігізмунда,ензастаўсяўМаскве,падгалоўним начальствамГансеўскага. Тутенпазнаеміўсясазнатнимімаскалямі, частапіраваў уіх навяселлях,сяброўскіхвечаринах;аглядаўсталіцу,заўважаўяевидатниямясціни,сачиў заноравамі йзвичаямі.Паміжіншим,жихариМаскви,якіяпадманулісяўсваіхспадзяваннях,вирашильпрагнацьдзерзкіхіншаземцаў, йгуртамнапалі напалякаў.МаскевічпаспеўзачиніццаўКрамліразам ізатрадамГансеўскага;паліў йнішчиўсталіцу;біўся ізЛяпуновим, ізТрубяцкім;неаднойчивиходзіў напошукі із панамСтрусем йХадкевічам.Калі жубачиў,штопалякам неутримаць засабойРасію, тоўбраўся наАйчинунезадоўга такпаўстанняПажарскага. УРечиПаспалітайендалучиўся такканфедератаў,якіяпатрабавалі пеклокараляжалавання запаходмаскоўскі, йздабиў-такігроши накаралеўскіхвотчинах.Нарешце,атримаўшиўсе,чагожадаў,спиніў палюдзейнасць учинепалкоўніка.

>Маскевічвеўпадрабязнидзеннік, із 1594 па1621гг.усяго,штоздавалася ямуцікавим,штоен самбачиў йрабіў,штоягорадавала йзасмучала.Запісваючидзень у день, длясябе, безусякіхдумакпранашчадкаў,енраспавядзе нампрапабегНалівайкі,прасмерцьбацькі,правяселлесястри,прабарацьбукараля ізракашанамі,праТушинскагазлодзея,праасадуСмаленска,праКлушинскуюбітву,прарабаваннеМаскви,праголад,холад,прародненскую капусту,пра загубленікрижик,пра герояЛяпунова,пра гулякуБржазіцкага,прачарцей,піри,бітвиЖалкеўскага ізтуркамі.

>Сачиненніпадобнага родузаўседиценния длянашчадкаў:наватлетапісманастирскі,келейнисшитакманаха, котрізбіраенароднияпаданні,можапатлумачицьмногае,чагонельгазнайсціў найважливішихдзяржаўних актах;Маскевічжабачиўсваімівачиматакіясправи,якія,напеўна,ніколі непаўтарацца.Больш затое:енглядзеў наречипоглядамназіральніка,апісваўубачанае не безмастацтва, й ,штовельмі важлива,любіўказацьпраўду.Аднак,сляпая злість йнахабства,якіміадрознівалісяіншияпольскіяпісьменнікі, незаўладзелаягопяром: недаваўпашани ймаскалям, й нечаставаўсваіх.Наприклад, якприапісанніСмаленскайасади,Клушинскайбітви,рабаванняМаскви. А якгістаричнаякриніца,часоўСамазванцаў,ягония мемуариценния не було занататкі Бера йМаржарета.[2]

>НататкіМаскевічацалкамяшче невидадзения.Нямцевічнадрукаваўтолькічасткі ізягоўсваімZbiorpamietnikowhistorycznychodawneyPolszcze (>tom II/p/ 341-432), ізпропускамі,важкімі длянашага години. УНямцевічаўскімвиданнінямаапісанняМаскви йнораваўтаго години. Алі ж митолькітадиможамацаніцьаўтара,каліпазнаемягоцалкам.

3. КУЛЬТУРАВЯЛІКАГАКНЯСТВАЛІТОЎСКАГАЎ XVI -ПАЧАТКУ XVII СП.

XVIстагоддзе захопивВКЛепохайбуйногаразвіццяваўсіх сферахграмадства.Шерагреформаўунутранагажицця,стабільнаепалітичнаестановішча,знешнепалітичнияпоспехісадзейнічаліросквіту культури.Пад’емгаспадарчагажиццякраіниствариў глібу дляпранікнення йзамацавання тутлепшихтрадицийеўрапейскагаАдрадження.Нездарма XVIстагоддзеназиваюць “>залатим століть”беларускай культури.

>Канец XV-XVIхарактаризаваўсязначнимізрухаміпрактичнаваўсіх сферахдухоўнагажицця. нагетипериядвипадаеафармленнеуласнайренесанснай культури,резкі зростання йабагаченнееўрапейскіх культурних,гандлевих йпалітичнихсувязей,развіццекірилічнага йлаціна-польскагакнігадрукавання,распаўсджваннерефарматарскіхідей йрухаў,пранікненнесвецкіхгуманістичних йасветніцкіхнастрояў у культуру,распаўсюджаннедзяржаўнай йнациянальнайсамасвядомасціўрозних кілках шляхти,духавенства й народу.

>Аднаккаліпершаяпалова XVIстагоддзяпрашлапад знакамАдрадження, тоў іншийпалове XVI-пачатку XVIIстагоддзяграмадска-палітичнаежицце,асабліва культура,развіваласяпадуливамРефармациі йКонтррефармациі.Распаўсюджаннецаркоўнайуніі (>1596г.)виклікалашерагзменаўусветапогляднайдиферренцияциі,усталяванненовай культурибарока яксінтезаренесанснай йсяредневяковай культур,значни зростаннясвецкіхмативаў уархітектури,вияўленчиммастацтве,літаратури, атаксамаіснаваннесупяречлівагаадзінства двохасноўнихтенденций- зростання спливузаходнееўрапейскіх форммастацтва, ізаднаго боці, йразвіццевегіянальнай (>усходнеславянскай) йнациянальна-мастацкай школи- ізіншага.

>Аднакнеабходназвярнуцьувагу натое,штокультурнаежиццемаглодасягнуцьсвайгоросквітутолькідзякуючибагатимлюдзям.Невипадковаросквіт такийкультурнайз’яви, якмастацкаемеценацтва,приходзіццатаксама наканец XVI-пачатак XVIIстагоддзя.Справайгонару дляшматлікіхлюдзейз’яўляласяпадтримкатворчасцілітаратараў,мастакоў,вучоних,релігіезнихдзеячаў,винаходнікаў,вялікаераспаўсюджаннеатрималаапека надасветай,массаваествареннепачаткових шкіл),калекциянаваннепрадметаўмастацтва йстаражитнасці,заснаваннебібліятек йдрукарняў.АсноўнаячасткамастацкайспадчиниВКЛзвязанаменавіта ізмеценацтвам,падтримка культуриправодзіласяприватниміасобамі.

Уасноверазвіцця культуриляжалірозниятипифундаций (>ахвяраванняў) настваренне шкіл,архітектурнихкомплексаў,друкарняў,бібліятек йіснаваннепридварахасобнихмагнатаў культурнихцентраў, дзезбіралісямастакі,музикі,вучония йлітаратари. З XVIст.ўлітаратуриз’явіласямноствасвецкіхжанраў. Упершуючаргугетадатичиццатрадицийнайлетапіснайлітарартури.Заместлетапіснихзводаўз’яўляеццарознага родулітаратураўвиглядзегістаричнихаглядаў,дзеннікаў ймемуараў, уякіхз’яви й фактимінулага йсучаснагажиццявилівалісяўспецифічнуюлітаратурную форму, якаючистаяла намяжипаміжлетапісямі йбольшпознімімемуарамі. Таклікугетакіхтвораўаносяцца “>Баркулабаўскаяхроніка”, “>ДзеннікФедараЕўлашеўскага”. Угетихтворахяшче суворазахаванихраналагічништогадовипринциппадачифактаў, шматувагінадаеццастихійнимбедствам.Аднакўзапісах йпаведамленняхаўтариредавиходзяць зарамкімясцовайхронікі,апісваюццаз’явиальбонепасредназвязания ізаўтарам,альбовядомия ямусаслоўстарейшихсучаснікаў.

Таклікуаригінальнихтвораўчистасвецкайгістаричнайлітаратуриадносяцца “>Нататкі”ФілонаКміти-Чарнабильскага, котрімалюе побутпамежнайадміністрациіканца XVI ст., атаксамамемуаристични “>Дияриуш”СамуілаМаскевіча –цікавиягістаричнияуспамінинавагрудсвагашляхціца,якіяахопліваюцьпериядваенна-палітичнайгісториіРечипаспалітай із 1594 па1621г.

>Дзякуючистасункам іззаходнееўрапейскімікраінамі,асаблівапаўночна-заходніміславянамі,ўВКЛатрималаширокаераспаўсюджаннеперакладнаялітаратура якцаркоўнага, то йсвецкагазместу.Сяродперакладнойлітаратуривізантийскага йславянскагапаходжанняўзначнаемесцазаймалі “>Жицці” (>наприклад, “”>ЖиццеАляксея,чалавекабажага”,аповесць “>АбВарламедиІосіфе”).Хранографи, уякіхзмяшчалісяапавяданніса”Старога” й “>Новага”запаветаў, атаксамі ізгісторийРима йВізантиі.

>маскевічпісьменнікмемуараў

4.ТЭМАТЫКА ІЗМЕСТМЕМУАРАЎ

>Маскоўскіпаходвачимажаўнера

>Штобачицьжаўнер навайне?Зусім нетое,штопридворнилетапісец. Тутпараза ізприсмакамздрадицікулуарнайгризнініколі неадаб’еццапустацветампатетикі. Тутперамога нажилах,каліадзінсупрацьпятнаццаці –гетаўжо нехваласпеў,гетадзякаванне Богу зацуд.Неперадузятасць –бадайнайпригажейшаяриса «>Дияриушу».

>АблогаСмаленска.Маскевіч ухаругве князяПорицкага,пад чалом гетьманаЖалкеўскага.Аблогацяжкая,доўгая, нудна.Абстрели,падкопи,вилазкі. Уадзіндзень,падкапаўши петардупадбраму,нападнікіўдалападарваліяе, такштоваротиадчиніліся. Сотня шляхтиўварваласяўгорад, йўжопачалімаскоўцикідаццаса сценкрепасці,кабсхаваццаўцаркве, але й «...ізпричинибязладздзянашага йнашихпамилак неблаславіў Пан Боггетагамераприемства»[3]. Запершайсотняй на штурм непайшоўніхто,бо «>нашияначальнікі,баючисяраскриццясваіхпланаў йздради, непапяредзіліў свій годинунікоганават ізтихпалкоўнікаў,якіякамандаваліпяхотаю.Казалі,штоздрадзіўвугорацМарак, котрібиўкапітанамкаралеўскайпяхоти.Ён непайшоў упраломцітаму,што немеў духу,ці то пазгодзе ізпраціўнікам».Аблогапрацягваласяяшчеамаль два гади.

АпакульштомаскоўскісамадзержацВасільШуйсківиступае із35-тисячним військам,кабдапамагчинедаціснутимсмалянам. Згетагамомантукаралеўскае військадзеліццанапалам:аднапалова,разам ізкаралем й гетьманам,мусіцьзаставаццападСмаленскам, інша,складзеная ізнаймітаў, –ісцінасустрачШуйскаму.Чи задля розколу?Буйнияпольскія магнати, паниПатоцкія,штопривялі 2000вершнікаў, нежадаюцьвиступаць «уполі»,бачачихуткуюздачуцитаделі йхочучизапісаць славу заўзяццеСмаленска насваеімя. ГетьманЖалкеўскі, «>бачачиіхняшчирасць йведаючи, якнеабходнаягетаяаперация,насуперакзвичаю йпристойнасці»[4]кідаелагер,караля йкіруе палючастку військанасустрачШуйскаму.

>Пахолкізахапілігорад

>Усядалейшаяаперация –чистаяавантура пеклопачатку такканца.Криху болюшасьці тисячшляхціцаўмусіліразбіцьумацаванаешвецкім корпусам військаШуйскага йзахапіцьМаскву. якперинуасмаліць.Штоказацьпранастроі шляхтиў військуРечиПаспалітай,калііхпахолкі («>пахолак» –збраяносец, слуга),випраўлениясабрацьправіянтпадБранскам,зааднозаваеўваюцьРослаў.

>Часткамаскоўскага війська (>Маскевічдаелічбу 8000, але й яновідавочнаперабольшаная)атаймавалася нарацеСеж учаканніасноўнихсілаўШуйскага.Абклаўшигетуючасткудзьвюмаротамі йказакамі,астатняесвае військапольни гетьманкіруенасустрачШуйскаму,кабзаспецьягознянацку. 2500вершнікаў (>ЭнцикляпедиягісториіБеларусідаелічбу 6325) й 200чалавекпяхоти,конніци,некалькілегкіхгармат. 24червеня 1610 р.гетиатрадпрабіраеццаўначипраз ліс йнечаканаапинаеццаперадпраціўнікам.ЛагерШуйскагазаспетизнянацку.Жалкеўскіпадпальваесуседнюювеску,каб димамприхавацьсапраўднуюколькасцьсваіхвояў, йзагадваетрубіць у труби,біць у бубони.Саюзния ізмаскоўцамі шведивиступаюцьнасустрач, військаШуйскагатаксама.

«>Принашаймалалікасціжахліва булонаваткінуцьпозірк нагетуюнезлічонуюпроцьмуворага», –какетнічаеаўтардзеньніка, й настаронкахзакіпае бій. «>Няхайпрагетубітвуапавядаебольшпадрабязна тієї,хтотолькідзівіўся наяе, а меніцяжка було, й губиперасихалі». Не, тутенізноўкакетнічае. А, вось «Пеклозолкулетняга дня й такабедугадзінпяць» роти, «яким павосем чидзесяцьразоўдаводзіласясадзіцца на коней йвиходзіць на бій»,безвиніковатаўкуцца паполі,тримаючипраціўніка, але й незмінаючияго.Паступоваприходзіцьацверазеньне –іх мала, яни у чужійзямлі, й налітасцьразлічвацьужо неприходзіцца. Тактаго ж «миваўсім [>узбраенні] буланястача, аўяго [>праціўніка]павялічвалася йсіла, йбадзерасць.Нягледзячи нагета,нашиявоіни пазвичаікідаюцца ізхаругвамі наперадавияшаренгінеприяцеля ізклічам: так бою, так бою! Алімарна.Няма анісіл, аніриштунку.Нават небачна аніпалкоўнікаў, аніротмістраў.Аднак миўступаем убітву йзмешваемся, як увіри, але йгета нам малачагодае:ворагужобачицьнашуюслабасць».

>Перамогуўгетайбітвешляхцюкампринеслі саммаскоўци. Двааддзелиіхрайтараўперайшліўконтранаступ.Адзінстреліў йпачаўвяртаццападабаронусвайго війська,другістаўнабліжацца,кабдаць свій залп. Вось угетимомантці тораздражнениядзерзкасцюворага,ці то ізперапудушляхцюкіідуць новіавантуру –налятаюць назанятияманеўрамірайтарскіяаддзели,змятаюцьіх (>тиязмятаюццанадзівалегка,хвіліна – йўсепершияшерагіахоплівае,хваляміразиходзіццапаніка), а й заімі йастатняемаскоўскае війська.

>Паслягетайбітвишвецкі корпусздраджваеШуйскаму, тієїуцякаеўМаскву, неспадзеючися нарешткісваей армади,кабурешцезнайсці тамманаства,сьмерць й вічнісупакой.

>Маскоўскі пастою

>СамуілМаскевіч ускладзекаралеўскага військаедзеўМаскву. Безстрелаў,бітваўсталіцапримае на пастоюжменькузаваеўнікаў –тия,кабнякідаласяўвочиіхнаямалалікасць,увайшлі «без ладу» йадразуразбриліся на пастою.

>Пастой,рихтавани озер місяцем,завяршиўсяпразпаўтара роки.Пазнейгісторикінапішуць,штозавяршицьавантурупаспалітай шляхти недаў самкарольЖигімонт –схіляючися такідеіунііРечиПаспалітай ізРасіяй,ен неадпусціўсвайго синаўМасквупримацьцарскітитул.Гета, атаксама натуральні народнігнеўсупрацьсвавольстваў шляхти,паднялорасійскі люд напаўстанне йканчатковаевигнаннеінтервентаў.

Прасвавольстви шляхтиМаскевічпіша ізшчирайскрухай,хоць із годинах,сазменай настроюўпаспалітим війську,скрухамінае. «>Дзікасць»,грубасцьмаскоўскага людуштурхае шляхту напераасенсаваннеўласнихкаштоўнасцяў, такштонарешцеўдзікайкраіне ім можнаўсетое ж,штодазваляюцьсабетубильци. Так,каліпершагатавариша-свавольніка шляхтакараесмерцю затое,штоп’янистраляў паправаслаўнихабразах, тонаступнагавирашаекараць непаводлесваіх законах, апаводлемясцових.Заместсмерці за гвалт надбаярскайдачкойнейкамупахолкудаюцьбізуноў. Увинікузадаволенимізасталіся йбаярин, йпахолак.Штоцяпермаглостримацьшляхцюкоў пеклогвалту,викраданняжанок?

>Іхнорави

>Даречи,прагрубасць.Маскевічніяк неможазразумецьрасейцаў,штопраклінаюць йздзекуюцца ізсваіхабразоў затое,штотия неўратавалііх пеклорабаваньняцізгубиживели («ми на васмолімся, а ви!»). якнязмогензразумецьІванаЖахлівага, котріў годиніпаспяховайваеннайкампанііабдорваўсмаленскуюцарквуМіхаілаАрханела, ажзрабіў їй залатикопул, аў годиніняўдалай –загадаўабдзерці ізяе сценусеначинне йскарби, акопулзнесцістрелам ізгармати.Маскевіч неразумеерасейцаўнаагул, дляягогетаіншая культура,причиміншая такнепристойнасці.

>Надтакампліментарна длямаскоўцаўпачатку XVII ст.будзегучаць думка,што тут - настаронках «>Дияриушу»сустракаюццарознияцивілізациі.Практичнаў шкірнимфрагменцеўспамінаўпрамаскоўскае «>гасцяванне»Маскевічдазваляесабе палювисакароднуюпагарду.

Яму непадабаеццамаскоўская їжака («>акрамя тієїздоби,штопадобная нафранцускую»), яму непадабаецца, як набанкецеіхчаставалімядамі («за шкірнимразампадавалірозния,кабпаказаць, якбагатаўіх царстві.Нашихацелінапіцца йпрасіліпадліваць, але йаднагогатунку,аднакмаскоўцирабіліпа-свойму»), яму непадабаюццазастольния забави – малашто тутніхто нетанчиць («>лічаць,штошаноўнамучалавекунепристойнатанцаваць»),дикняманіякаймузикі (>дзеляіх,гасцей,праўда,запрашалілірнікаў, але йшто за музика –тримценне нааднойноце), аўвесьадпачинак –гетаскокіблазнаў й «>надзвичайбессаромнияприпеўкі».

>Дий «>женяцца яниамальшто якгабреі» (>будземлітасцівия занекаректнасць,усе ж синсвайго години) –наўрадцінеўтральназаўважаеаўтар. УМасквежаноктримаюцьпад замком йўчорнимцеле,усежицце недаючивиходзіць іздвара.

Незаймаюццанавукамі,бо янизабаронения назагадцара («котрібаіцца,каб незнайшоўсяхтомудрейши заяго,ботади народпагребуе ім йабярецароммудрейшага»). якпрадзівадзіўнаеСамуілМаскевічраспавядаепрабаярина годиниІванаЖахлівага, котрімеў прагу такмоваў йвимушанибиўпримацьнастаўнікаў – німця,паляка –употай,уночи,пераапранутих урускіявопраткі.

>Аднакняманіякайпагарди там, дзезвичаімаскоўцаўсугучниясацияльнайфіласофіісамогаМаскевіча. «Угутаркахнаши,вихваляючисясваімівольнасцямі,раілі імаб’яднацца ізпольскім народам йтаксамапридбацьсвабоду. Алірасейци нагетанаўпростадказвалі: «Вам добравашая воля, а нам –нашаяняволя. Вам невольнасць, асвавольства,якога не відаємо ми,боў васмоцнипригнятае йрабуеслабога. В Україніжасами знатнібаяриння травні правапакриўдзіцьсамагаапошнягапрасталюдзіна,бо напершую жскаргуцарробіць суд й розправу. Акалі ж самцарса мноюабидзеццанесправядліва,дикгетаягонаецарскае права,боен, як Бог, йкарае, йдаруе».

Нарадзіму –расчаравания

>Дзе-нідзепачатковискепсісМаскевічагасне.Ёнпачинаеглядзецьнаўколавачимападарожніка,лесамзакінутагаўгетитакіблізкі йтакідалекі світло.Кремль,Кітай-горад,майстерстварамеснікаў,зухаватасцьліхадзеяў (>што незбаяліся днемнавідавокускрасціўМаскевічаканя) –Расія, далекаекзатичнаякраіна, такаяшче проста й, годинах,цікавая –пливеў «>Дияриуши»праз димпажаришчаў,кроў, гвалт, незмешваючися,аднак, ізгетайбязлітаснай йбессенсоўнайвайной.Ужо неавантурай,далека не.Абкладзения із всіхбакоўатрадаміпаўстанцаў, пеклокожнагаселяніна-праваднікачакаючиздради,шляхцюкірвуцца наРадзіму –лясамі,балотамі,галодния,злия, недачакаўшисягрошай за службу,расчараванияўсваімнерашучимкаралі йнедальнабачнихкамандзірах. Ірвуцца йпрариваюцца,напаследак,ужо на самимпамежжиледзьве нетрапіўшиўпастку.Імусе жтакіздрадзіўселянін-праваднік.Адсеклігалаву.

>Вяртаннедахатиўсягоў двохрадках – «>Знарокзатримаўсяў брата,каб неісьціразам із військампразЛітву». Ненясуцьбольш за військамкрилиславутайКлушинскайбітви. Вось йўсеемоциі,усяпатетика йпафас. Таквяртаўся ізвайнистомленитриццацідвухгадовиваяр. Іприблізна таквярталася іздзікай чужійкраіниўсянапаўзабитаяавантурабеларускай шляхти.


>ЗАКЛЮЧЭННЕ

>НататкіМаскевічаз’яўляюццакаштоўнимікриніцаміінфармациіпрапаўстаннеНалівайкі йіншияпадзеіРасіі йРечиПаспалітай.Увогуле, мемуариМаскевічаахопліваюцьперияд1594-1621гадоў.Ёнзанатоўваўбольшайчасткайтое,штобачиў сам,толькікалі-некалікаристаўсяпераказам. Ягоўспаміниадрозніваюццаназиваннемдакладних дат,падзей йіхудзельнікаў.АсаблівападрабязнаапісаназнаходжаннеМаскевічаўРасіі.

ЯготворивидадзениЮліянамНямцевічам у 1822годзеў “>Зборнікугістаричнихпомнікаў”. У 1825годзез’явіўсярускіперакладў “>Паўночнимархіве”.Большдакладнипераклад іззаўвагамі йуводзінамівидаўМ.Устралаў усваіх “>ПаданняхсучаснікаўпраДмітрияСамазванца” (1831-1834, 1837, 1859).


>ЛІТАРАТУРА

1.Анталогіядаўняйбеларускайлітаратури. XI -першаяпалова XVIII ст.Мінск, 2005.

2.Авантурабеларускай шляхти: “НашаНіва”/ 2лiстапада 2006

3. ЩоденникМаскевича 1594-1621 // Сказання сучасників про ДмитраСамозванце. Т. 1. СПб. 1859

4 В.В. Богуславський. Слов'янська енциклопедія: XVII століття2-х томах.A-M-культура;

5.Гісториябеларускайлітаратури:Старажитниперияд:Вучеб.дапаможнік. дляфілалагічнихфакультетаўпед.ВНУ/М.М.Гринчик,У.А.Калеснік, йінш.;Мн., 1998.



[1]Анталогіядаўняйбеларускайлітаратури. XI -першаяпалова XVIII ст.Мінск, 2005.

[2] .Авантурабеларускай шляхти: “НашаНіва”/ 2лiстапада 2006

[3]Анталогіядаўняйбеларускайлітаратури. XI -першаяпалова XVIII ст.Мінск, 2005.

[>4]Анталогіядаўняйбеларускайлітаратури. XI -першаяпалова XVIII ст.Мінск, 2005.


Схожі реферати:

Навігація